ایمنی و بهداشت ساختمان واحد کلرزن

پيشگفتار
مقدمه
هدف و دامنه كاربرد
فضاهاي تشكيل دهنده واحد كلرزني گازي
اصول و ضوابط طراحي ايمني و بهداشت ساختمان واحد كلرزني و انبار سيلندر گاز
نكات ايمني سيلندرهاي گاز كلر
ضوابط نگهداري و انبار سيلندرهاي گاز كلر
ضوابط حمل و نقل سيلندرهاي گاز كلر
روش‌هاي تشخيص نشت كلر و مقابله با آن
اقدامات بهداشتي و امداد در هنگام بروز خطر نشت گاز
تجهيزات و وسايل حفاظت فردي
تجهيزات و اتصالات كلرزن‌هاي گازي


پيشگفتار
استاندارد آيين كار اصول ايمني و بهداشت ساختمان واحد كلرزن گازي در تصفيه آب آشاميدني به وسيله كميسيون فني مربوطه تهيه و تدوين شده و در كميته ملي استاندارد مورخ مورد تأييد قرار گرفته، اينك باستناد بند 1 مادة 3 قانون اصلاحي قوانين و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب بهمن ماه 1371 رسمي ايران منتشر مي‌گردد.
براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم، استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديدنظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد.
بنابراين براي مراجعه به استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود.
لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است:
1- شهلا فروزانفر – وزارت نيرو – شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور – مديريت نظارت در بهداشت آب و فاضلاب شهري «دستورالعمل‌هاي بهره‌برداري كلرزن‌هاي گازي» - تهيه و تدوين – آذرماه 1376.
2- مهندس ابراهيم‌نيا، پريدخت و مهندس بازرگان، ناصر و مهندس سهرابي، امير - «بهداشت و ايمني كار با مواد شيميايي» - انتشارات مركز تحقيقات نيرو (متن) – سال 1376.
3- مهندس رزميان فر، پرويز - «خطرات حريق مواد شيميايي» - انتشارات جزيل – سال 1370.
NFPA 43c-Code for the storage of Gaseous Oxidizing Materials-1986.
The Handling of chlorine-IRAN power Generation co. Transmission co. TAVANIR touss power station-Mashad-1984.

مقدمه
آب تركيبي حياتي است كه حدود 60 تا 70 درصد وزن انسان بالغ را تشكيل مي دهد و بعد از اكسيژن مهمترين تركيب براي زيستن مي باشد و بهداشت همگاني اجتماعات انساني در درجه اول به وجود و فراواني و در دسترس بودن آب سالم بستگي دارد.
آلاينده هايي كه ممكن است در منابع آب موجود باشند شامل مواد معدني و آلي، گازهاي محلول و باكتريهاي بيماريزا مي باشند كه بايستي با توجه به نتايج آزمايش آب خام منبع مورد استفاده ، عمل تصفيه فيزيكي و شيميايي مناسب براي آن پيش بيني شود. اگر چه در تصفيه فيزيكي ( ته نشيني و صاف كردن) ذرات معلق و تعدادي از باكتريها و موجودات زنده از آب جدا مي شوند وليكن براي اطمينان از سالم بودن آب براي آشاميدن و مصارف بهداشتي و تفريحي و ورزشي، گندزدايي آن يك ضرورت است. مقصود از گندزدايي آب آشاميدني، از بين بردن عوامل بيماري زا (پاتوژن) و جلوگيري از شيوع بيماري هاي قابل انتقال بوسيله آب است.
در حال حاضر استفاده از كلر براي گندزدايي به دليل ارزان بودن و قدرت ميكروب كشي و اثر ابقايي نسبتاً خوب آن ، متداول ترين روش در دنيا و از جمله كشور ما مي باشد. كلر را مي توان به صورت گازكلر (Cl2) و يا به صورت تركيب هيپوكلريت كلسيم Ca(Ocl)2 و يا هيپوكلريت سديم NaOCl در گندزدايي آب بكار بردو در تصفيه آب آشاميدني شهرها و مصارف صنايع بزرگ ، كلرزني غالباً به صورت گازكلر انجام مي شود.
كلرگازي است خطرناك و كار با آن نياز به احتياط هاي لازم دارد. از آنجايي كه كلر، گازي جذب شونده، محرك و خفه كننده براي انسان است، حد مجاز آستانه (TLV) آن در هواي استنشاقي معادل 3 ميلي گرم در متر مكعب تعيين شده است. تنفس گازكلر به مقدار زياد باعث مسموميت بسيار شديد شده و گاهي مرگ آور است.
بطور كلي ايمني و بهداشت عمومي و محيط كار در تصفيه خانه ها ارتباط مستقيمي به چگونگي طراحي ساختمان و رعايت ضوابط ايمني كار با گازكلر دارد. لذا به منظور پيشگيري از بروز احتمالي حوادث و خطرات جاني و مالي ناشي از نشت گاز در محيط كار و محيط زيست، آتش سوزي و انفجار و تامين سلامت كاركنان و ساكنان اطراف ، تدوين اصول طراحي ايمني و بهداشت ساختمان واحد كلرزن در تصفيه آب آشاميدني يك ضرورت است. 

1- هدف و دامنه كاربرد
هدف از تدوين اين آيين كار، تهيه ضوابط و تدوين اصول در طراحي ايمني و بهداشت ساختمان واحد كلرزني در تصفيه آب آشاميدني شهري، روستايي و صنايع مي باشد به گونه اي كه با كاربرد آن بتوان به اهداف زير دست يافت :
1- بهبود وضعيت ايمني و بهداشت محيط كار پرسنل تصفيه خانه ها.
2- كاهش زيان هاي جاني و مالي ناشي از نشت گاز، آتش سوزي و انفجار در واحدهاي كلرزني.
3- تامين، حفظ و ارتقاء سطح بهداشت و سلامت عمومي و محيط زيست.

2- فضاهاي تشكيل دهنده واحد كلرزني گازي
واحد كلرزني بخشي از سيستم تصفيه آب آشاميدني و بهداشت است ( براي گندزدايي شيميايي آب) كه شامل قسمتهاي زير مي باشد :
2-1- اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف
2-2- اتاق كلرزني
2-3- انبار نگهداري سيلندرهاي گازكلر
2-4- اتاق فرمان و كنترل
2-5- حوضچه خنثي سازي

2-1- اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف
به اتاقي مسقف و ايمن اتلاق ميگردد كه بر حسب مصرف آب مورد نياز، يك يا چند سيلندر يك تني يا با حجم كمتر بر روي حداقل دو واحد سكوي ويژه مستقر شده باشند.

2-2- اتاق كلرزني
    به فضاي مسقف و ايمن در واحد كلرزني اتلاق مي گردد كه عمل تزريق گازكلر به منظور گندزدايي و سالم سازي آب آشاميدني بوسيله دستگاههاي كلرزني خودكار و سيستم هاي كنترل و ايمني مربوطه در اين اتاق انجام مي شود.

2-3- انبار نگهداري سيلندرهاي گازكلر
    به فضاي مسقف و ايمن در واحد كلرزني اتلاق مي شود كه سيلندرهاي گازكلر اعم از خالي يا پر طبق ايمني در آن نگهداري مي گردد.

2-4- اتاق فرمان و كنترل
    فضاي مسقف و ايمن در واحد كلرزني است كه از طريق پنجره هاي شيشه اي بسته، مشرف به اتاق استقرار سيلندرها و اتاق كلرزني بوده و شخص يا اشخاص اداره كننده و ناظر واحد در آن مستقر مي باشند.

2-5- حوضچه خنثي سازي
    حوضچه اي است كه نزديك اتاق كلرزني و انبار سيلندرهاي گازكلر  ساخته مي شود و همواره داراي آب آهك و يا ترجيحاً سود در حد اشباع مي باشد تا در مواقع بروز نشت گاز با غوطه ور كردن سيلندر در آن موجب خنثي كردن نشتي گازكلر از سيلندر گرديده و از آلوده شدن كار و محيط زيست به گازكلر جلوگيري بعمل آيد.

3- اصول و ضوابط طراحي ايمني و بهداشت ساختمان واحد كلرزني و انبار سيلندر گاز
 3-1- ساختمان واحد كلرزني بايستي مستقل از ديگر واحدها و ترجيحاً هم سطح زمين باشد.
3-2- حداقل ابعاد اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف 5* 3* 3 (طول، عرض، ارتفاع) متر باشد تا فضاي كافي براي اپراتور جهت انجام تعميرات يا تعويض سيلندر موجود باشد.
3-3- پي ستون هاي استقرار سيلندرهاي گازداري استحكام كافي باشد.
3-4- ديوارهاي جانبي اتاق استقرار سيلندرهاي گاز و اتاق كلرزني حداقل به ضخامت 40 سانتيمتر و مجهز به يك لايه عايق حرارتي با ضخامت حداقل 5/2 سانتيمتر گردد.
3-5- سقف اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و اتاق كلرزني به صورت شيب دار اجرا شود تا آب باران و برف در آب رو به راحتي تخليه گردد، هدف از اين امر آن است كه هيچگونه رطوبتي بر روي كپسول هاي گازكلر اثر گذار نباشد.
3-6- سقف اتاق هاي استقرار سيلندرهاي گازكلرزني بايد داراي عايق حرارتي باشد.
3-7- در سقف اتاق استقرار سيلندرهاي گاز آماده مصرف شبكه افشانك آب(روش سقفي) مناسب تعبيه شود تا در مواقع اضطراري(نشت گاز) به منظور شستشوي گاز عمل نمايد.
3-8- مصالح ساختماني مورد استفاده براي پوشش ديوارها، كف و سقف اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف، كلرزني و انبار سيلندرهاي گاز مي بايست در برابر خوردگي و آتش مقاوم باشد.
3-9- در ورودي براي حمل سيلندر به داخل و خارج انبار مي تواند از نوع كشويي يا ريلي باشد ولي در خروج عادي و اضطراري كاركنان بايد از نوع لولايي و به طرف بيرون باز شود.
3-10- سيستم جمع آوري و دفع فاضلاب واحد كلرزني براي مواقع اصطراري پيش بيني شود.
3-11- پيش بيني حوضچه خنثي سازي خارج از اطلاق كلرزني با ابعاد حداقل 3*5/1*3 (طول، عرض، عمق) متر كه همواره بايد داراي آب آهك و يا ترجيحاً سود در حد اشباع باشد(براي غوطه ور كردن يك سيلندر يك تني) همچنين شير تخليه در پايين ترين نقطه حوضچه تعبيه گردد.
3-12- محل انبار سيلندرهاي كلر بايد دور از محل رفت و آمد وسائط نقليه عمومي باشد.
3-13- محل نگهداري و استقرار سيلندرهاي كلر بايستي دور از منابع توليد حرارت و تابش مستقيم نور خورشيد باشد.
3-14- سيلندرهلي گاز دور از لولـه‌هاي بخار آب، رادياتور، احاق گاز و يا بويلرها نگهداري شوند.
3-15- اتاق نگهداري سيلندرهاي كلر و واحد كلرزني بايد داراي ديوارهاي بدون درز و سكاف باشد تا امكان نشت احتمالي گاز به اتاق هاي ديگر وجود نداشته باشد.
3-16- اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و انبار بايد مجهز به جرثقيل سقفي از نوع هيدروليكي يل الكتريكي چهار حالته باشد و تيري كه جرثقيل بر روي آن نصب ميگردد به گونه اي باشد كه سيلندرهاي اتاق استقرار سيلندر هاي آماده مصرف و انبار را پوشش دهد. ضمناً اتصال بازوهاي جرثقيل به كمربند سيلندرها بايد به طور خودكار طراحي شود.
3-17- دستة كنترل جرثقيل در خارج از اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و انبار و در كنار حوضچه خنثي سازي و درون محفظه مناسب قرار گيرد (طول كابل دستة كنترل بگونه اي انتخاب شود كه اپراتور قادر به كار كردن با آن از فاصله دور باشد).
3-18- حوضچه خنثي سازي ترجيحاً در مقابل اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و انبار سيلندرها طراحي و ساخته شود.
3-19- كانالهاي تخليه هوا مجهز به فن مكنده در ارتفاع 20 سانتيمتري از كف اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و اتاق كلرزني تعبيه شود و هواي خروجي مي بايست به حوضچه خنثي سازي هدايت و بعد از آن به هواي آزاد تخليه گردد.
3-20- فن دمنده هواي آزاد بايد نزديك به سقف اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف و اتاق كلرزني نصب گردد.
3-21- سيستم لولـه‌كشي، ساده و داراي حداقل اتصالات و عايق در مقابل حرارت زياد باشد و هرگز از لوله كشي طويل استفاده نشود.
3-22- تابلوي برق و كليد قطع و وصل(تهويه و روشنايي) اتاق استقرار سيلندرهاي آماده مصرف در خارج از آن نصب گردد. همچنين تجهيزات ايمني مناسب براي تابلوهاي برق شامل سيم ارت، كفپوش عايق، فيوز، كنتور فاز و ... منظور گردد.
3-23- نقشه استقرار واحد كلرزني سيلنرهاي يك تني در دو تيپ A و B ذيلاً آورده شده است.


4- نكات ايمني سيلندرهاي گازكلر
4-1- مخازن، سيلندرها و ديگر ظروف گاز كلر بايستي بر اساس مشخصات فني استانداردهاي بين المللي مانند ASME,DOT يا API طراحي و ساخته شود.
4-2- سيلندرهاي كلر بايستي مجزا از مواد شيميايي يا تركيبي مانند آمونياك، اكسيژن، روغن و مواد شيميايي مورد استفاده در كشاورزي و هيروكربن هاي گازي و مايع نگهداري شوند.
4-3- شير سيلندرها، مخازن، ظروف گازكلر در انبار بايستي داراي كلاهك ايمني مخصوص باشند و فقط هنگام استفاده مي بايست باز شود.
4-4- سيلندرها و ديگر مخازن گازكلر بايستي از لحاظ خوردگي و نشت مورد بازديدهاي منظم و مستمر قرار گيرد.
4-5- در زمان اتصال يا باز كردن سيلندرها يا مخازن نبايستي كاركنان به تنهايي اقدام نمايند.
4-6- سيلندرها و ديگر ظروف گاز كلر نبايستي به حالتي قرار گيرند كه خطر سقوط داشته باشند و يا خطر سقوط جسمي بر روي آنها وجود داشته باشد.
4-7- تجهيزات سيستم كلرزني در تمام اوقات بايستي از رطوبت عاري باشند.
4-8- استفاده از گريس هاي معمولي براي روغنكاري قطعات كلرزني مجاز نمي باشد و بايستي از گريسهاي مقاوم در برابر كلر كه بنيان فلوئور يا كلرور مناسب داشته باشد، استفاده گردد.
4-9- آموزش افرادي كه در ارتباط با دريافت، انباركردن يا استفاده از كلر و نگهداري آن مي‌باشند در زمينه مسايل بهداشتي و ايمني كار با كلر و نحوه نصب، چگونگي كشف و رديابي نشت گاز، تعمير و نگهداري و چگونگي استفاده از وسايل ايمني و رعايت نكات بهداشتي ضروري است.
4-10- اطمينان از فراگيري كاركنان در مورد مطالب آموزش داده شده حاصل شود.


5- ضوابط نگهداري و انبار سيلندرهاي گازكلر
5-1- مخازن بزرگ بايد روي پايه هاي محكم فولادي يا بتني قرار داده شود و مخازن با حجم معمولي روي سطح محكم و پايدار قرار داده شود.
5-2- از فضاهاي زير زمين يا زير همكف نبايستي براي انبار گازكلر استفاده كرد.
5-3- سيلندرها و ديگر ظروف گاز نبايستي در نزديكي آسانسور يا سيستم هاي تهويه و ديگر بازسوها قرار گيرند تا از خطر نشت و پخش گاز به ساير قسمتهاي ساختمان جلوگيري شود.
5-4- سيلندرها يا مخازني كه در محوطه باز انبار مي شوند بايستي بر روي كف بتني يا مقاوم در برابر حريق قرار گيرند.
5-5- چنانچه از سيلندرهاي گاز كلر در محل هاي دور دست و سرپوشيده نگهداري مي‌شود مي‌بايست حتماً به سيستم تهويه فشار مثبت مجهز باشند. فاصله بين دو سيلندر در محل انبار 1 و حداقل 30 سانتيمتر باشد.
5-6- مخازن يك تني گاز كلر بايستي مطابق دستورالعمل سازنده انبار شوند.
5-7- سيلندرهاي گازكلر ترجيحاً به صورت عمومي انبار شوند.
5-8- سيلندرها كمي بالاتر ازسطح زمين قرارگيرند وبراي جلوگيري ازغلتيدن بايدآنها را مهار كرد.
5-9- سيلندرهاي پر وخالي بايد جدا از هم نگهداري شوند و با برحسب پروخالي مشخص شوند.
5-10- سيلندرهاوديگرظروف قابل حمل بايستي به نحوي انبارشوندكه براحتي قابل بازرسي باشند.
5-11- براي دستيابي آسان به سيلندرها بايد يك راه باز و بدون مانع با عرض حداقل يك متر براي دسترسي و بازرسي به هر نقطه از مخازن در انبار وجود داشته باشد.
5-12- يك مسير باعرض حداقل يك متراز در ورودي تا محل استقرار سيلندرها وجود داشته باشد.
5-13- براي هر سيلندر گاز، شناسنامه اي حاوي اطلاعات زير تهيه گردد :
شماره سريال- نام ايستگاه- تاريخ رسوب زدايي- تاريخ تست فشار- تاريخ پر كردن سيلندر.
5-14- در انبار سيلندر گاز، وسايل ايمني مناسب از قبيل كپسول آتش نشاني، ماسك، كپسول اكسيژن، زنگ خطر، دما سنج و تلفن در محل مناسب و در دسترس فوري قرار داده شود.
5-15- مكان تخليه و بارگيري بايد مجهز به وسايل و تجهيزات ايمني باشد.
5-16- نصب تجهيزات الكتريكي از قبيل وسايل اندازه گيري برقي، جعبه فيوز، كليدهاي برق و امثالهم در انبار و محل نگهداري سيلندرهاي گاز كلر ممنوع است.
5-17- داخل انبار بايد همواره تميز، خنك و عاري از بخارات خورنده بوده و از تهويه مناسب برخوردار باشد.
5-18- كنترل روزانه تجهيزات ايمني واحد كلرزني و انبار از قبيل ماسك، سيستم تهويه، زنگ خطر، دوش آب، چشم شوي، كپسول آتش نشاني و كپسول اكسيژن و اطمينان از صحت و كارآيي آنها انجام گيرد.
5-19- كنترل و اندازه گيري روزانه دماي انبار و واحد كلرزني ضروري است.
5-20- ورود افراد متفرقه به انبار اكيداً ممنوع است.
5-21- پوشش درهاي انبار بايد از جنس مقاوم در برابر آتش باشد.
5-22- محوطه خارجي اطراف انبار بايستي عاري از گياه و علف هاي هرز خشك و يا ضايعات قابل اشتعال باشد.


6- ضوابط حمل و نقل سيلندرهاي گازكلر
6-1- براي حركت دادن سيلندرها و ديگر مخازن كلر بايستي تجهيزات مناسب وجود داشته باشد.
6-2- سيلندرهاي گازكلر هنگام حمل بايستي به صورت عمودي بارگيري و كاملاً مهر شوند.
6-3- براي بارگيري سيلندرهاي گازكلر بايد از جرثقيل يا بالابرهاي مغناطيسي استفاده شود.
6-4- در هنگام حمل و نقل بايد كلاهك محافظ شير تخليه بر روي آن قرار داده شود.
6-5- براي بلند كردن سيلندر هرگز از كلاهك محافظ روي شير كپسول استفاده نگردد.
6-6- ارابه دستي حمل سيلندرهاي كوچك بايستي مجهز به بست يا زنجير جهت مهار كردن سيلندر در جاي خود باشد و يا طراحي آن به گونه اي صورت پذيرد كه حمل اين مخازن و سيلندرها با ايمني انجام گيرد.
7-6- از انداختن سيلندر از ارتفاع بر روي زمين و يا غلطاندن آن بر سطح زمين و ضربه زدن به آن جداً خودداري شود.
6-8- از قرار دادن سيلندرهاي گازكلر پر در معرض تابش مستقيم آفتاب اكيداً خودداري شود.
6-9- در محل بارگيري و تخليه سيلندرهاي گاز، حوضچه خنثي سازي پيش بيني گردد.
6-10- ترجيحاً بارگيري و حمل و نقل سيلندرهاي گاز در ساعاتي از شبانه روز انجام گيرد كه رفت و آمد كمتر است.
6-11- در مبدأ و قبل از حمل سيلندرهاي گاز پر، شيرهاي سيلندر بازديد كامل يعمل آيد.
6-12- افرادي كه با حمل و نقل سيلندرهاي گاز سر و كار دارند بايد آموزش هاي لازم در زمينه پيشگيري و مقابله با خطرات احتمالي را فراگيرند.
6-13- وسيله نقليه حمل كننده سيلندر بايد به وسايل هشدار دهنده مجهز بوده و داراي فلاشر و علامت حمل گاز خطرناك باشد.
6-14- راننده وسيله نقليه و افراد همراه مي بايست ماسك ضد گازكلر براي مواقع اضطراري در اختيار داشته باشند.


7- روش هاي تشخيص نشت گاز و مقابله با آن 
7-1- تشخيص گازكلر در هوا از طريق حس بويايي
7-2- تشخيص بوسيله معرفهاي شيميايي، عملي ترين روش استفاده از يك پارچه آغشته به آمونياك و قرار دادن آن سر يك چوب كه با آن محل نشت گازكلر را در مسير اوليه و اتصالات مي‌توان پيدا كرد(آمونياك در مقابل گازكلر توليد دود سفيد مي كند).
7-3- استفاده ازكاغذآغشته به يدورپتاسيم ونشاسته( درصورت وجودكلر رنگ كاغذ آبي مي شود).
7-4- در صورت نشت گازكلر، اپراتور مجاز خواهد بود كه دوش آب را بر روي سيلندر باز نمايد، تا بدليل كاهش حرارت بدنه سيلندر، گاز كمتري از آن خارج شود.
7-5- ايجاد سيستم خودكار نشت ياب در واحد كلرزني و انبار و كنترل مداوم آن توسط اپراتور و انبار دار.
7-6- در موقع بروز خطر نشت گاز، ضمن رعايت اصول موارد ايمني اوليه بايد به سازمان آتش نشاني اطلاع داده شود.
7-7- در صورت نشت گاز، ضمن رعايت اصول موارد ايمني اوليه بايد به سازمان آتش نشاني اطلاع داده شود. 
7-8- در صورت نشت گاز بايد براي دور كردن افراد از محل خطر با به صدا در آوردن زنگ خطر اقدام گردد.
7-9- در صورت نشت مايع كلر، كپسول را به نحوي قرار دهيد كه كلر به صورت گاز خارج شود در هر صورت هنگام خروج كلر مايع، از پاشيدن آب بر روي سيلندر جداً خودداري گردد.
 7-10- درزمان انجام تعميرات،سيستم كلرزني تماماً ازمدار خارج شود، سپس اقدام به تعمير گردد.


8- اقدامات بهداشتي و امداد در هنگام بروز خطر نشت گاز
8-1- بدون استفاده از ماسك مخصوص گازكلر از ناحيه اي كه آلودگي گاز وجود دارد عبور ننماييد. 
8-2- براي دور شدن از محيط آلوده به گاز مبادرت به دويدن نكنيد، بلكه آهسته قدم برداريد در صورت نداشتن ماسك، دهان و بيني خود را با يك دستمال يا پارچه مرطوب بپوشانيد.
8-3- در محيط آلوده به گاز خطرناك در جاي پست و گود قرار نگيريد.
8-4- براي دور شدن از محيط آلوده به گاز خلاف مسير جريان باد حركت كنيد( به عنوان مثال چنانچه باد از غرب به شرق مي وزد بطرف شمال يا جنوب حركت كنيد).
8-5- از محل آلوده به گاز دور شويد و قبل از اين كه راه طولاني طي كنيد در يك محل براي مدت كوتاهي استراحت كنيد.
8-6- افراد مسموم شده از گاز را فوراً از محل آلوده خارج كنيد.
8-7- افراد مسموم شده از گاز را به اولين مركز پزشكي برسانيد.
8-8- از تكان دادن فرد مسموم خودداري شود و سعي شود براي انتقال مسموم از برانكارد يا وسيله اي مشابه استفاده شود.
8-9- براي خارج نمودن شخص آسيب ديده از محل آلوده بايستي از ماسك مخصوص گاز كلر استفاده شود.
8-10- در صورت نبودن ماسك مخصوص، گذاشتن دستمال يا پارچه مرطوب روي دهان و بيني فردآسيب ديده و امدادگر توصيه مي شود.
8-11- فقط در موردي كه تنفس فرد مسموم قطع شده باشد، تنفس مصنوعي بدهيد.
8-12- مسموم را طوري بخوابانيد كه قسمت فوقاني بدن(سر و گردن) بطرف بالا قرار گيرد.
8-13- تا رسيدن پزشك، مسموم را به حالت استراحت نگهداريد و از صحبت كردن با او خودداري گردد.
8-14- روي بدن مسموم را بپوشانيد، زيرا خنك كردن بدن مسموم ممكن است باعث شدت مسموميت او شود.
8-15- در صورتي كه فرد مسموم براي تنفس كردن مشكل دارد مي توان از كپسول اكسيژن با دستور مصرف پزشكي استفاده كرد، در غير اينصورت از اين كار بايد جداً خودداري شود.
8-16- در صورت پاشيده شدن كلر مايع به سطح بدن، شستشوي محل آلوده شده با آب فراوان بسيار مفيد خواهد بود.


9- تجهيزات و وسايل حفاظت فردي
9-1- باراني يا روپوش مخصوص گاز
9-2- دستكش از جنس مقاوم در برابر اسيد و آتش
9-3- كلاه ايمني از جنس مقاوم در برابر اسيد و آتش
9-4- ماسك تنفسي ( ماسك حذف كننده گازهاي خطرناك)
9-5- وسايل حفاظت فردي بايستي در يك ويترين مخصوص و در دسترس فوري قرار داده شود.
9-6- براي نزديك شدن به سيلندر گاز داراي نشتي و يا محل آلوده به گازكلر، افراد بايستي از دستگاههاي تنفسي فشار مثبت استفاده نمايند.


10- تجهيزات و اتصالات كلرزنهاي گازي 
 10-1- حتي الامكان لوله كشي كوتاه و داراي حداقل اتصالات باشد.
10-2- لولـه‌كشي از سيلندرها بطرف كلريناتور با شيب ملايمي( جهت شيب بطرف سيلندر) در نظر گرفته شود تا در صورت فرار كلر نوزاد مجدداً به سيلندر بازگشت داده شود تا اختلالي در كلريناتور ايجاد ننمايد (Head Line) .
10-3- براي آب بندي اتصالات از بكار بردن واشرهاي لاستيكي پرهيز شود بهتر از فيبرهاي فشرده آزبست براي اين منظور استفاده گردد.
10-4- جنس لوله كشي از سيلندر تا محل ورود آب بايد از لوله فشار قوي يا آلياژ مس( يا استيل و يا نقره) بوده بنحوي كه قابل انعطاف باشد.
10-5- سيلندرهاي تك شير (فازگاز) بايستي بصورت عمودي مورد استفاده قرار گيرند اما سيلندرهاي داراي دو شير در هر دو حالت مي تواند مورد استفاده قرار گيرد با توجه به جهت فلش يا علامت ، گاز كلر يا كلر مايع مورد استفاده قرار گيرد.
10-6- در زمان تعويض سيلندر و قبل از برقراري جريان گاز كلر بهتر است لوله كشي و اتصالات با عبور دادن گاز نيتروژن از سيستم و كنترل نشت توسط كف صابون، از عدم وجود نشت اطمينان حاصل شود و پس از تخليه نيتروژن در آب، جريان گاز كلر برقرار گردد. 
10-7- قدرت بوستر پمپ انتخابي براي پمپ آب بايد 5/2 برابر فشار گاز كلر در نظر گرفته شود.
10-8- نصب دو فيلتر يكي قبل از كلريناتور (مانع ورودناخالصي گازكلر) و يكي قبل از بوستر پمپ ( مانع ورود شن و ماسه و مواد معلق بدرون ديفيوزر) مناسب خواهد بود.
10-9- ديفيوز (پخشان) بايد بنحوي در لوله يا كانل آب تعبيه گردد كه كاملاً در آب غوطه ور باشد و امكان خروج راحت گاز كلر وجود داشته باشد.
10-10- در زمان نصب انژكتور در مسير ورودي آب بايد اطمينان حاصل شود كه لوله كاملاً‌ در جاي خود قرار و امكان مكش هوا وجود نداشته باشد.
10-11- در صورت عدم وجود دبي سنج، آنالايزر كلر باقي مانده در سيستم بهتر است سيلندرها بر روي باسكول قرار داده شوند تا اپراتور با محاسبه كاهش وزن سيلندر ميزان كلر تزريقي در آب را دقيقاً محاسبه نمايد.
10-12- بمنظور افزايش ضريب اطمينان در بهره برداري از كلرزنهاي گازي، وجود مناسب به شرح جدول شماره 1 توصيه مي گردد: